आजच्या काळात, जिथे तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रातील बड्या व्यक्तींनी जुन्या सम्राटांप्रमाणेच प्रभाव गाजवला आहे, तिथे माजी अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या ताज्या घोषणेने शेक्सपिअरच्या नाटकातील विनोदासारखे दृश्य उभे केले आहे. इलोन मस्क आणि विवेक रामास्वामी यांची नव्याने स्थापन करण्यात आलेल्या सरकारी कार्यक्षमतेच्या खात्याच्या (DOGE) प्रमुखपदी निवड, सकृतदर्शी  नजरेत अमेरिकेला एक सशक्त प्रशासनिक युगात नेईल असे भासणे स्वाभाविक आहे. मस्क आणि रामास्वामी हे कार्यक्षमतेची  विशेष प्रतीके समजली जातात ….आहेत किंवा नाहीत हा भाग वेगळा! या  व्यक्ती बिनधास्त धोरणे वापरून महत्त्वाकांक्षांना गवसणी घालतात. त्यांच्या निवडीमुळे सरकारला एक वेगळे स्वरूप मिळेल असे वाटू शकते. परंतु, या निवडीमुळे सामान्य लोकांसाठी कार्यक्षमतेची संकल्पना कशी वापरली जाईल यावर विचार करणे गरजेचे आहे.

“सरकारी कार्यक्षमतेचे खाते” हे नावच एखाद्या ऑर्वेलियन भाषेसारखे वाटते. सरकारी कामात कार्यक्षमता हा शब्द कधीकधी शक्ती संकेंद्रित करण्याचा आणि प्रक्रियांना इतके सोपे करण्याचा पर्याय असतो की, यात कोणतेही मतभेद किंवा चर्चा अनुपयुक्त ठरतात. मस्क आणि रामास्वामी यांना प्रमुख बनवून, हे खाते लोकांच्या सेवेसाठी कार्य करणार नसून, खाजगी क्षेत्रातील हितसंबंधांना वाढवण्यासाठी साधन बनण्याची शक्यता आहे.

 कार्यक्षमतेचा भ्रम

कार्यक्षमतेचा अर्थ तंत्र-क्षेत्रात एका विशिष्ट प्रकारे घेतला जातो. परंतु, सरकारी कार्यक्षमता अधिक व्यापक व जटिल असते. कार्यक्षमतेच्या नावाखाली सामान्य लोकांच्या हितासाठी असलेल्या कल्याणकारी योजनांना धक्का पोहोचू शकतो. 

तंत्र-सरंजामशाहीकडे वळण

ही निवड सरकारी यंत्रणेला नव्या प्रकारच्या तंत्र-सरंजामशाहीकडे वळवण्याची शक्यता निर्माण करते. ही अशी व्यवस्था आहे जिथे सरकार हे लोकांच्या हितासाठी कार्य करणार नाही, तर त्या व्यक्तींच्या इच्छेनुसार चालणार आहे ज्यांचे प्रामुख्याने अर्थिक वर्चस्व आहे.

जबाबदारीच्या संकल्पनेचा ऱ्हास

लोकशाही सरकारचा एक मूलभूत तत्त्व म्हणजे जबाबदारी. मस्क आणि रामास्वामी यांच्या कार्यक्षमतेच्या विचारसरणीत पारदर्शकता क्वचितच दिसते. 

 हितसंबंधांचे द्वंद्व

यामध्ये हितसंबंधांचे  द्वंद्व निर्माण होण्याचीही शक्यता आहे. मस्क आणि रामास्वामी यांच्या निवडीने सरकार खाजगी क्षेत्राला अनिर्बंध मदत करण्याचे साधन बनू शकते.

एक धोकादायक पायंडा

इलोन मस्क आणि विवेक रामास्वामी यांची सरकारी कार्यक्षमतेच्या खात्यात निवड, लोकशाहीच्या मूल्यांना बाजूला सारून फक्त तंत्र-सरंजामांचे हित जपण्याची शक्यता दर्शवते. 

जर हा ट्रेंड सुरू राहिला, तर आपण अशा जगात पोहोचू शकतो जिथे सरकारचे कार्य लोकशाहीच्या तत्वांवर आधारित नसेल, तर फक्त तंत्र-सरंजामशाहीचे नवे युग असेल. म्हणूनच, नागरिक म्हणून आपल्याला या बदलांचा विचार करण्याची आवश्यकता आहे.